Taran wodny w Kajnach
W 1897 roku, wykorzystując konfigurację terenu, zainstalowano w Kajnach taran wodny, jedyny obecnie działający taki hydrotechniczny zabytek na Warmii. Zadaniem tego urządzenia jest doprowadzenie wody do każdego gospodarstwa. Polega to na tym, że woda ze źródła, poprzez odstojniki i studnię taranującą, trafia do pompy podającej wodę do wieży ciśnień położonej we wsi, na wzgórzu. Z wieży ciśnień, woda rozprowadzana jest siedmioma rurami grawitacyjnie do poszczególnych domostw. Nadmiar wody odprowadzany jest potokiem wraz z woda z innych źródeł do rzeki Łyny.
Ten prosty, ale jakże efektywny wynalazek to owoc myśli Josepha – Michela Montgolfiera (1740 -1810), jednego ze słynnych braci konstruktorów tzw. montgolfiery czyli balonu na ogrzane powietrze. Działanie tarana jest proste; kiedy wentyl popychający tłok jest otwarty to wentyl zasysania wody zamyka się, następnie tłok zamyka wentyl i zasysana woda wpływa wentylem do kociołka ciśnieniowego. Znajdujące się w nim powietrze wypycha wodę do rury idącej do wieży ciśnień i zaczyna się nowy cykl, widoczAnym efektem tego nietypowego zabytku jest rytmiczny stukot oraz pulsacyjnie wypływająca woda. Pełnia sprawności oraz doskonały stan techniczny to zasługa systematycznej konserwacji, dbają o to sami mieszkańcy.
Taran wodny znajduje się przy drodze do leśniczówki, jednak ze względu, iż jest to ujęcie wody, cały teren jest ogrodzony i niedostępny dla zwiedzających. Osoby chcące zobaczyć urządzenie mogą liczyć na życzliwość sołtysa Kajn, który chętnie udostępnia klucze. Warto zobaczyć również niewielką wieżę ciśnień, umiejscowioną obok drewnianego, zabytkowego domu państwa Rautenberg wybudowanego w 1856 r.
Taran wodny
Do posłuchania
O taranie wodnym opowiada rodzina Ruth
O ujęciach wodnych w kajnachopowiada pani Kamila Zera
